Wat betekent net zero?

Steeds vaker horen we "Net Zero" of "netto nul" in het nieuws. Landen en zelfs bedrijven over de hele wereld doen beloftes om mee te doen aan de "race naar nul" - maar wat betekent dat eigenlijk? 

Eerst moeten we beginnen met de nodige basiskennis: de manier waarop CO2 zich over de aarde verplaatst, staat bekend als de koolstofcyclus. Deze bestaat uit bronnen die CO2 uitstoten en zogenaamde "carbon sinks", of koolstofputten - alles wat meer CO2 absorbeert dan het afgeeft (denk aan planten, de oceaan en de bodem). 

Het systeem heeft zichzelf altijd in evenwicht gehouden, maar door menselijk toedoen is de cyclus verstoord.

Door onze activiteiten is er een onevenwicht ontstaan tussen de hoeveelheid broeikasgassen die in de atmosfeer terechtkomt en de hoeveelheid CO2 die door onze natuurlijke putten kan worden geabsorbeerd. 

Dit heeft geleid tot een netto-accumulatie van broeikasgassen in de atmosfeer, waardoor onze planeet opwarmt en de antropogene klimaatverandering in de hand wordt gewerkt. 

Om de opwarming te stoppen moeten we een evenwicht bereiken tussen onze emissies en verwijderingen. Een toestand die bekend staat als net zero-uitstoot. 

Voor bedrijven betekent dit dat zij zich op wetenschappelijke basis moeten committeren aan netto nul (zie SBTi Corporate Net-Zero Standard) - het zo dicht mogelijk bij nul brengen van hun CO2-voetafdruk en het compenseren van de resterende emissies door CO2-verwijdering. 

Waarom is net zero belangrijk?

Below 2°C

We bevinden ons in een kritieke fase waarin we het delicate evenwicht van de koolstofcyclus op aarde moeten herstellen. 

Dit moet op tijd gebeuren om de opwarming van de aarde tot ruim onder de 2°C te beperken - maar in een wereld die draait op vliegtuigen, goedkope goederen en internationale productie, is dat makkelijker gezegd dan gedaan. 

Wij zijn getuige van een toename van zowel de frequentie als de ernst van klimaatgerelateerde rampen, alsook van het begin van permanente veranderingen van onze omgeving. 

Een verschijnsel dat wetenschappers bijzonder verontrust zijn "feedback loops", of terugkoppelingen - klimaatverandering die een cyclische kettingreactie teweegbrengt die resulteert in nog meer klimaatverandering. Bijvoorbeeld: de atmosfeer warmt op, onze oceanen en rivieren verdampen, en de waterdamp houdt meer warmte vast en versterkt zo het opwarmingseffect. Dit gebeurt keer op keer, waardoor het een eigen leven gaat leiden. 

Dan hebben we "tipping points" of omslagpunten - een kritische drempel die, wanneer hij wordt overschreden, leidt tot grote en vaak onomkeerbare veranderingen in de toestand van het systeem. Zo zullen we getuige zijn van het permanent smelten van de Groenlandse ijskappen, en het verdwijnen daarvan zal leiden tot een stijging van de zeespiegel. 

Kortom, terugkoppelingen en kantelpunten zorgen voor een versnelling van de klok in onze race naar nul.

Feedback loops
Feedback loops

Deze milieucrisis is ook een humanitaire crisis van de eerste orde. Terwijl de armste landen het minst hebben gedaan om het klimaat te veranderen, dragen zij de grootste gevolgen van klimaatverandering. Dodelijke hittegolven, droogtes, stormen en overstromingen treffen deze gebieden het hardst en maken sommige plaatsen onleefbaar. In Madagaskar bijvoorbeeld is voor het eerst ter wereld sprake van hongersnood ten gevolge van klimaatverandering en komen enkele van de eerste golven van klimaatveranderingsvluchtelingen naar onze kusten. 

Remain under 1.5°C

In de rapporten van de IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) worden de mogelijke milieugevolgen beschreven van het niet CO2-vrij maken van de wereldeconomie tegen het midden van de eeuw. We weten dat de temperatuur op aarde onder de 1,5 °C moet blijven, willen we de ergste gevolgen van de klimaatverandering voorkomen. Zonder drastische maatregelen om de uitstoot terug te dringen, zal de mondiale temperatuur volgens de laatste schattingen tegen 2100 met 2,5 °C tot 4,5 °C zijn gestegen. 

De reductie van emissies

We moeten dus stoppen met het op de spits drijven van de delicate CO2-balans. We weten dat net zero onze beste kans is op een duurzame toekomst en, of we het leuk vinden of niet, die toekomst ligt niet in eindige fossiele brandstoffen. 

Energie, voedselproductie/landgebruik, industrie, vervoer en bouw zijn allemaal belangrijke bronnen van emissies. Elk van deze bronnen moet worden hervormd: zo moeten we energie-efficiëntere huizen bouwen, andere landbouwmethoden toepassen, efficiënter met voedsel omgaan om verspilling tegen te gaan, onze elektriciteitssystemen elektrificeren en onze netwerken verbeteren, investeren in hernieuwbare energie, en ons inspannen om minder vlees te eten. 

Slashing emissions

Er is geen tekort aan ideeën, maar wel aan wilskracht. Een systeemverandering als deze vereist dat regeringen nieuw beleid schrijven, kijken naar wat ze subsidiëren, belasten en waar ze regels opleggen - en waar niet. 

De wereld moet de uitstoot van broeikasgassen in de komende acht jaar bijna halveren om tegen 2050 een netto-uitstoot van nul te bereiken. Om dit te bereiken, moeten bedrijven, beleidsmakers en consumenten de uitdaging bewust aangaan. 

De aanpak van negatieve emissies

Zelfs als we erin slagen de emissies terug te dringen, kunnen we het daar niet bij laten: de CO2 in de atmosfeer zal niet snel genoeg terugkeren naar pre-industriële niveaus. We moeten daarom emissies uit de lucht halen - wat lastiger is - en niet op kleine schaal. Dit betekent dat we miljarden tonnen CO2 per jaar moeten verwijderen om een net zero-toekomst te bereiken. 

Naar schatting absorberen onze oceanen 40% van de CO2-uitstoot - de natuur doet al veel van het zware werk, maar naarmate de temperaturen veranderen, zal ook het vermogen van onze koolstofputten om dit vitale werk te doen, afnemen. 

Om de CO2-niveaus omlaag te brengen, moeten we onze koolstofputten ondersteunen en beschermen, en nieuwe putten creëren. Dit kan inhouden dat er beschermingsmaatregelen moeten worden genomen om te voorkomen dat grote bossen worden gekapt en dat kustecosystemen (kustlijnen, moerassen, drasgebieden) worden aangetast. 

Tackling negative emissions

Naast het nemen van genoemde beschermingsmaatregelen moeten we onze CO2-putten uitbreiden door bijvoorbeeld het herstellen van bossen, het verbeteren van de opslag van CO2 in de bodem door duurzamere landbouwpraktijken en het kweken van meer koraalriffen. 

De samenleving kijkt ook naar een door de mens gecreëerde aanpak. Veel bedrijven werken aan manieren om CO2 op te vangen en permanent ondergronds op te slaan, het zogenaamde “carbon capture and storage”, maar dat is op dit moment duur en beperkt en het is niet voor alle broeikasgassen geschikt. 

Hoeveel broeikasgassen er moeten worden verwijderd, zal uiteindelijk afhangen van hoeveel we kunnen reduceren. 

De samenleving verbeteren om een duurzame planeet te creëren

Niet alleen zullen kwetsbare bevolkingsgroepen zich door meer gelijkheid beter kunnen aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering, maar we weten ook dat we door een rechtvaardiger wereld te creëren sneller tot net zero zullen komen. 

Improving society to create a healthier planet

Gendergelijkheid bijvoorbeeld komt misschien niet onmiddellijk in ons op als een oplossing voor klimaatactie, maar onderzoek toont aan wat een krachtige hefboom dit kan zijn. Een betere toegang tot onderwijs voor meisjes heeft meerdere positieve gevolgen: opgeleide meisjes krijgen een hoger loon/grotere opwaartse mobiliteit, dragen bij tot economische groei en krijgen uiteindelijk minder kinderen of krijgen ze later, waardoor de bevolkingsgroei vertraagt. 

Een ander voorbeeld is de bescherming van inheemse landrechten: inheemse gemeenschappen vormen al lange tijd de frontlinie van het verzet tegen ontbossing, de winning van mineralen, olie en gas, en de uitbreiding van monocultuuraanplantingen. Door ervoor te zorgen dat hun land in hun handen blijft, kunnen we niet alleen de vernietiging ervan voorkomen, maar ook onze kostbare koolstofputten beschermen. 

Sommige van onze oplossingen hebben niets te maken met technologie, maar meer met het aanpakken van de ongelijkheden die wij collectief hebben gecreëerd of door de vingers hebben gezien. 

Het bouwen van een net zero-economie

De omvang en de urgentie van deze uitdaging vereisen een transformatie van de wereldeconomie in de komende drie decennia. 

De internationale politiek maakt een strenge en noodzakelijke vermindering van de CO2-uitstoot erg moeilijk. Veel regeringen willen de uitstoot langzaam terugdringen en het risico nemen dat innovatie hen inhaalt, terwijl verwijderingstechnieken misschien goedkoper en beter zijn en mogelijk alle broeikasgassen kunnen aanpakken en niet alleen CO2. Het is niet alleen een gok om te rekenen op technologie die zich nog niet op grote schaal heeft bewezen, maar het geeft grote vervuilers ook carte blanche om nog meer te vervuilen. 

Building a net zero economy

Er zijn grote kosten verbonden aan de status quo, aangezien regeringen steeds meer uitgeven om extreme weersomstandigheden het hoofd te bieden: in 2020 alleen al werd de VS getroffen door 22 afzonderlijke weer- en klimaatrampen die miljarden dollars kostten. 

De druk neemt toe om een groene economie te creëren, die wordt gekenmerkt door lage broeikasgasemissies, efficiënt gebruik van hulpbronnen en sociale inclusie. Sommigen zeggen dat het drastisch schrappen van CO2-uitstotende banen de bestaanszekerheid zal aantasten, anderen zeggen dat we veel meer banen kunnen creëren in zaken als de productie van elektrische auto's of hernieuwbare energie. Hier horen we vaak oproepen tot variaties van een "Green New Deal", die de overheid de taak geeft te zorgen voor opleidingen en nieuwe economische ontwikkeling, met name voor groepen die afhankelijk zijn van banen in de fossiele-brandstoffenindustrie. 

Wie is verantwoordelijk voor net zero?

Lange tijd voelde klimaatverandering bijna abstract aan, maar met elke overstroming en bosbrand wordt het toekomstbeeld duidelijker. Geschokt en ontzet door de verwoestende daden vragen velen zich af: wiens taak is het om dit aan te pakken? 

Als we naar de "schuldigen" kijken, is het moeilijk om een bepaalde speler aan te wijzen. 

Whose responsibility is net zero?

Hoewel de VS en Europa per hoofd van de bevolking tot de grootste vervuilers behoren, zijn de grote vervuilers van vandaag, zoals China, India en Brazilië, pas sinds kort deel van het probleem gaan uitmaken. Sommigen beweren dat dit voor een groot deel te wijten is aan het feit dat Noord-Amerikanen en Europeanen de betaalbare goederen die zij produceren, willen consumeren. 

Historisch gezien zijn rijke landen rijk geworden door CO2 in de lucht te stoppen en sommige armere landen hebben dan ook verklaard dat zij fossiele brandstoffen nodig hebben om hun eigen bevolking uit de armoede te halen. Om dit in perspectief te plaatsen: het noorden van de wereld heeft 92% van de CO2 uitgestoten die de planeet boven een veilig niveau heeft gebracht, terwijl Azië, Afrika, het Midden-Oosten en Latijns-Amerika slechts 8% hiervan hebben uitgestoten. 

Het probleem reikt verder dan landsgrenzen: ook bedrijven en particulieren hebben een CO2-voetafdruk. De rijken, waar ze ook wonen, dragen door hun keuzes meer bij aan het probleem: de rijkste 1% van de wereld stoot meer uit dan de armste 50%. En als we kijken naar de verantwoordelijkheid van bedrijven op dit gebied, zijn 100 bedrijven verantwoordelijk voor 71% van de wereldwijde uitstoot. 

Dus hoe verdelen we de verantwoordelijkheid? Moeten rijke landen het voortouw nemen bij het terugdringen van de CO2-uitstoot en compensaties betalen omdat ze meer dan hun deel van het CO2-budget hebben opgebruikt? 

Met deze overwegingen in het achterhoofd kunnen we begrijpen waarom de discussies tijdens evenementen als COP26 complex en controversieel zijn geweest. 

Net-zero-doelstellingen realiseren

Er wordt niet snel genoeg actie ondernomen en daarom wordt er gesproken over de "race" naar net zero. 

Landen doen openbare beloftes: Amerika en de EU streven naar een netto-nuldoelstelling voor 2050 en China heeft 2060 toegezegd. Hoewel doelstellingen belangrijk zijn om ons samen te brengen en richting te geven aan beleidsbeslissingen, kunnen we het ons niet veroorloven doelstellingen te verwarren met garanties. 

Er zijn honderden oplossingen voor klimaatverandering, veel meer dan wat hier is besproken, maar er moet een wil zijn en financiering om ze te onderzoeken. 

Making net zero targets a reality

De reis naar net zero zal evenzeer een revolutie in onze technologie zijn, als een revolutie van onze mentaliteit. Deze race zal elke regering, elke economie, en ons allemaal betrekken om de manier waarop we dingen doen te veranderen. Of u nu een consument, een grote of kleine ondernemer, of een beleidsmaker bent, ieder van ons kan, en moet, de zaak vooruit helpen. 

Wat kan uw organisatie doen?

Voor een bedrijf dat aan zijn duurzaamheidsreis wil beginnen, kan het verstandig zijn deskundige begeleiding te zoeken, omdat een klimaatstrategie zowel op nauwkeurige als transparante wijze moet worden uitgevoerd. 

Als een bedrijf streeft naar een net zero-traject, moet het wetenschappelijk onderbouwde reductiedoelstellingen halen (met behulp van de SBTi's Corporate Net-Zero Standard) en overgebleven emissies verwijderen (sommige emissies kunnen eenvoudigweg niet worden vermeden of verminderd). Deze reis zal beginnen met klimaatneutraal te worden - door vandaag alle emissies te compenseren. 

Als uw bedrijf aan een duurzaamheidsreis wilt beginnen, klik dan hier om meer te weten te komen over de vijf stappen die nodig zijn om een klimaatstrategie te maken. 

What can your organisation do?

Draag uw steentje bij om uw bedrijf, producten of diensten klimaatneutraal te maken: neem vandaag nog contact met ons op. 

Klik hier voor succesverhalen van onze klanten. 

Video: What is Net Zero?

Emilien Hoet, hoofd van ClimatePartner UK, legt uit hoe uw bedrijf de eerste stappen kan zetten op weg naar duurzaamheid. (EN)

Meer informatie

Vijf belangrijke stappen voor de net zero-reis van uw bedrijf 

Bedrijven uit alle sectoren en van alle groottes hebben een cruciale rol te spelen in het matigen van klimaatverandering en de overgang naar een emissieneutrale economie. Vijf cruciale stappen op weg naar net zero. 

Lees meer

five steps to net zero

Emissiegegevens voor een duurzame toeleveringsketen 

Voor veel bedrijven is het doel de uitstoot te reduceren en de onverminderde uitstoot in alle stadia van de productie te compenseren om net zero te bereiken. Op welke eisen moeten bedrijven zich voorbereiden? 

Lees meer

Supply Chain

Download ons eBook (EN)

Road to Net Zero